Η δίψα της ανθρωπότητας για ανάπτυξη έχει καταστροφικό κόστος για τη φύση

«Μολονότι η ανθρωπότητα κατέγραψε απέραντη ευημερία αυτές τις τελευταίες δεκαετίες, ο τρόπος με τον οποίο φθάσαμε σ’ αυτή την ευημερία σημαίνει ότι την επιτύχαμε με κόστος καταστροφικό για τη φύση»

Τον κώδωνα του κινδύνου για το κόστος που έχει για τη φύση η οικονομική ανάπτυξη κρούει βρετανική έρευνα τονίζοντας πως είναι «καταστροφικό».

Ειδικότερα στη νέα έκθεση με θέμα τις οικονομικές, υγειονομικές και κοινωνικές πλευρές της οικονομικής ανάπτυξης τονίζεται πως «η οικονομική ανάπτυξη έχει καταστροφικό κόστος για τη φύση»

Η έκθεση των 600 σελίδων, που παραγγέλθηκε πριν από δύο χρόνια από τη βρετανική κυβέρνηση, αποτελεί τον καρπό της εργασίας διεθνών ειδικών, υπό τον συντονισμό ενός καθηγητή της Οικονομίας στο πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ, του Πάρθα Ντασγκούπτα.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματά τους, μολονότι το παγκόσμιο κατά κεφαλήν ΑΕΠ έχει διπλασιασθεί από το 1992, το «φυσικό κεφάλαιο», δηλαδή η εκτίμηση για το όφελος που αντλείται από υπηρεσίες που προσφέρονται από τη φύση, έχει μειωθεί από την πλευρά του κατά 40% κατά κεφαλήν.

«Μολονότι η ανθρωπότητα κατέγραψε απέραντη ευημερία αυτές τις τελευταίες δεκαετίες, ο τρόπος με τον οποίο φθάσαμε σ’ αυτή την ευημερία σημαίνει ότι την επιτύχαμε με κόστος καταστροφικό για τη φύση», γράφουν οι συντάκτες της έκθεσης όπως επισημαίνει το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Οι ίδιοι απευθύνουν έκκληση για μια αποκατάσταση της ισορροπίας του δεσμού ανάμεσα στον άνθρωπο και τη φύση, υπενθυμίζοντας πολυάριθμες άλλες μελέτες για τους στενούς δεσμούς ανάμεσα στην προστασία της βιοποικιλότητας και τις ανθρώπινες συνθήκες ζωής, κυρίως όσον αφορά την υγεία.

Η τρέχουσα μαζική εξάλειψη ζωικών ειδών «υπονομεύει την παραγωγικότητα, την ανθεκτικότητα και την προσαρμοστικότητα της φύσης», γράφουν επίσης.

Οι ήδη ορατές συνέπειες αυτής της απώλειας, όπως η τρέχουσα πανδημία της Covid-19, ευνοούμενη από τις μεταμορφώσεις των γαιών (κυρίως την αποψίλωση δασών για τη γεωργία) και την εκμετάλλευση ορισμένων άγριων ειδών, μπορεί να αποτελέσουν «το αόρατο τμήμα του παγόβουνου», αν η ανθρώπινη οικονομική ανάπτυξη συνεχισθεί χωρίς αλλαγές.

Κάτι περισσότερο από ένα σχέδιο Μάρσαλ

«Εξαρτιόμαστε πλήρως από τη φύση», προειδοποιεί σε πρόλογο της έκθεσης ο βρετανός δημιουργός ντοκιμαντέρ και μαχητικός οικολόγος Ντέιβιντ Ατένμπορο. «Μας παρέχει τον αέρα που αναπνέουμε και όλα όσα τρώμε. Όμως την καταστρέφουμε τόσο ώστε πολλά από τα οικοσυστήματά της βρίσκονται στα πρόθυρα της κατάρρευσης».

Ωστόσο, υπογραμμίζεται στην έκθεση, τα οικονομικά μοντέλα, που βασίζονται μόνο στην ανάπτυξη, δεν ενσωματώνουν τα οφέλη που αντλούνται από τη βιοποικιλότητα.

Κατά συνέπεια τα προγράμματα προστασίας της φύσης συχνά υποχρηματοδοτούνται, ενώ τομείς όπως τα ορυκτά καύσιμα ή η εντατική γεωργία, οι επιπτώσεις των οποίων στη βιοποικιλότητα και την άνοδο της θερμοκρασίας στον πλανήτη είναι αποδεδειγμένες, απολαμβάνουν ετήσιες επενδύσεις ύψους από 4 έως 6 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Αυτά τα επενδυτικά μοντέλα, που συχνά υποστηρίζονται από τα κράτη, «εντείνουν το πρόβλημα καθώς αμείβουν τους ανθρώπους περισσότερο για να εκμεταλλεύονται τη φύση απ’ όσο για να την προστατεύουν», αναφέρουν οι συντάκτες της έκθεσης, εκφράζοντας τη λύπη τους γι’ αυτό. Απευθύνουν έκκληση να αντικατασταθεί ο παραδοσιακός υπολογισμός της ανάπτυξης (ΑΕΠ) με έναν υπολογισμό της οικονομικής ευημερίας που να λαμβάνει υπόψη τις υπηρεσίες που παρέχονται από τη φύση.

Όμως ένας τέτοιος αναπροσανατολισμός προς μια περισσότερο βιώσιμη ανάπτυξη θα απαιτούσε συστημικές αλλαγές -κυρίως την «απανθρακοποίηση» του ενεργειακού συστήματος- που θα γίνουν «με φιλοδοξία, συντονισμό και πολιτική βούληση παρόμοια, ακόμη και ανώτερη, εκείνης του σχεδίου Μάρσαλ» για την οικονομική ανοικοδόμηση μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Οι συντάκτες της έκθεσης, όπως και αριθμός διεθνών πολιτικών αξιωματούχων και στελεχών ενώσεων πριν απ’ αυτούς, ζητούν να αποτελέσουν μοχλούς για την έναρξη αυτών των αλλαγών δύο σημαντικά ραντεβού της πράσινης διπλωματίας, η COP 15 για τη βιοποικιλότητα και η COP 26 για το κλίμα, που προβλέπεται πλέον να πραγματοποιηθούν το 2021, αφού αναβλήθηκαν εξαιτίας της πανδημίας.

newsbeast

 Το νερό μπαίνει στο χρηματιστήριο ως εμπόρευμα...... «για το καλό μας»

Οι πολίτες «θα πουν το νερό νεράκι»

Μπορεί η εξήγηση της είδησης να είναι πολύπλοκη, όμως τα πιθανά της αποτελέσματα σε βάθος χρόνου μάλλον είναι αυτά που φανταζόμαστε, ή φοβόμαστε, διαβάζοντας τον τίτλο.

Το νερό, προς το παρόν της πολιτείας της Καλιφόρνια, γίνεται εμπόρευμα προς αγοραπωλησία στις χρηματαγορές (commodity), όπως ξέραμε έως τώρα για αγαθά όπως το πετρέλαιο ή τα πολύτιμα μέταλλα, με τα προθεσμιακά συμβόλαια.

Οι υποστηρικτές αυτής της εξέλιξης μάλιστα λένε ότι αυτό γίνεται για το ευρύτερο γενικό καλό... «Για το καλό μας».

Νωρίτερα τον μήνα Δεκέμβρη, ο κολοσσός των χρηματοοικονομικών παραγώγων CME ανακοίνωσε την εισαγωγή αγοραπωλησιών που θα αφορούν «futures» νερού, δηλαδή συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης. Ο αγοραστής υπογράφει ότι θα αγοράσει συγκεκριμένες ποσότητες νερού σε ένα συγκεκριμένο χρονικό σημείο στο μέλλον σε προσυμφωνημένη, εγγυημένη τιμή. Κάθε τέτοιο συμβόλαιο θα αντιπροσωπεύει την ποσότητα νερού που χρειάζεται για να καλυφθεί σε ύψος ενός ποδιού (περίπου 30 cm) μια έκταση ενός εκταρίου, δηλαδή 40.468 τετραγωνικών μέτρων.

Η ιδέα μπήκε σε στάδιο υλοποίησης μετά τις μακρές περιόδους ξηρασίας και τις καταστροφικές πυρκαγιές μεγάλης κλίμακας που έλαβαν χώρα στην Καλιφόρνια τα τελευταία χρόνια. «Η Καλιφόρνια έχει μακρές περιόδους ξηρασίας που ακολουθούνται από μικρές περιόδους έντονων βροχοπτώσεων. Αυτό επηρεάζει πολύ τις τιμές», είπε ο Πάτρικ Γουλφ, υψηλόβαθμο στέλεχος των Παγκόσμιων Δεικτών Nasdaq. Αυτή λοιπόν η πολιτεία, που ήδη αντιμετωπίζει τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, είναι ταυτόχρονα πρώτη στην κατανάλωση νερού στις ΗΠΑ, καταναλώνοντας το 9% των αμερικανικών αποθεμάτων κάθε χρόνο. Μεγάλη αγορά με μεγάλο κίνδυνο μπροστά της δηλαδή, πράγμα που καθόλου δεν αρέσει στους μεγάλους παίκτες της τοπικής οικονομίας. Έψαχναν έναν τρόπο για να ελέγξουν το ρίσκο.

«Δεδομένου ότι σχεδόν τα δύο τρίτα του παγκόσμιου πληθυσμού αναμένεται να αντιμετωπίσουν ελλείψεις νερού έως το 2025, η μειωμένη πρόσβαση σε νερό αναδεικνύεται σε διογκούμενο ρίσκο για τις επιχειρήσεις και τις κοινότητες ανά τον κόσμο», είπε ο Τιμ ΜακΚόρτ, υψηλόβαθμο στέλεχος της CME. Οι υποστηρικτές της χρηματιστηριοποίησης του νερού λένε ότι με αυτόν τον τρόπο η τιμή αυτού του ζωτικού αγαθού θα ορίζεται με διαφανείς και ορθολογικούς όρους και όχι υπό συνθήκες πανικού και εκμετάλλευσης των αγοραστών κάθε φορά που προκύπτει έλλειψη. Έτσι και το νερό θα ευθυγραμμιστεί αποτελεσματικά με τον κανόνα της ζήτησης και προσφοράς.

Όσον αφορά συγκεκριμένα στην Καλιφόρνια, όπου το 40% του νερού χρησιμοποιείται για το πότισμα πάνω από 4,5 εκατομμυρίων εκταρίων γης, η CME εκτιμά ότι αυτά τα συμβόλαια νερού θα επιτρέψουν στους αγρότες και άλλες γεωργικές επιχειρήσεις της πολιτείας να έχουν μια εγγυημένη τιμή ακόμα κι αν προκύψουν ελλείψεις. Μάλιστα στην προσπάθειά της να πείσει για το θεμιτό της χρηματιστικοποίησης του νερού, η εταιρία προσθέτει ότι η μείωση κινδύνων που θα προκύψει από την αγορά συμβολαίων νερού, θα επιτρέψει στις επιχειρήσεις να κρατήσουν χαμηλά τα κόστη τους κι άρα τις τιμές τους προς τους καταναλωτές.

Τί σημαίνει αυτό για τους πολίτες...

Γίνεται σαφές πως παρά τους ισχυρισμούς προκύπτει σοβαρός κίνδυνος τόσο για τη διαχείριση των αποθεμάτων νερού, όσο και για την τιμή του, η οποία πλεον θα εξαρτάται από τα χρηματιστηριακά «πονταρίσματα» και τις διακυμάνσεις. Αυτές μάλιστα δεν θα οφείλονται πλέον αποκλειστικά στις κλιματικές συνθήκες, που ενδεχομενως να οδηγούσαν σε μείωση ή αύξηση των αποθεμάτων, αλλά και σε φήμες και σε σενάρια, όπως και σε χρηματιστηριακά «παιχνίδια» αντίστοιχα με αυτά που γίνονται κατά καιρούς και με τα υπόλοιπα εμπορεύματα.

Πρόκειται για μια λογική απόλυτα συνδεδεμένη με αυτήν της ελεύθερης αγοράς που αντιμετωπίζει το νερό ως ένα ακόμη εμπόρευμα και θεωρεί ανήκουστο, ότι το κράτος εγγυάται για την πρόσβαση των πολιτών και των επιχειρήσεων σε επαρκείς για τις ανάγκες τους ποσότητες καθαρού νερού έναντι λογικού αντιτίμου. Ότι ακόμα κι αν πληρώνουμε για το νερό, είναι ένα από τα φθηνότερα αγαθά, ακριβώς γιατί είναι τόσο απαραίτητο στην καθημερινή μας ζωή αλλά και στον πρωτογενή τομέα.

Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών εκτιμά ότι έως το 2030 700 εκατομμύρια άνθρωποι ίσως έχουν μεταναστεύσει εξαιτίας σημαντικής έλλειψης νερού, με την UNISEF να προσθέτει ότι ως το 2040 ένα στα τέσσερα παιδιά κάτω των 18 ετών, περίπου 600 εκατομμύρια ψυχές δηλαδή, θα ζουν σε περιοχές με ακραία έλλειψη νερού. Από την πλευρά τους οι μελετητές της κλιματικής αλλαγής προειδοποιούν πως αν η διαχείριση των υδάτων δε γίνει με τρόπο που να καλύπτει τις ανάγκες για οικιακή χρήση, παραγωγή ενέργειας και καλλιέργειες, θα ξεσπάσουν ταραχές και πόλεμοι για το νερό.

Σε αυτό το ζοφερό περιβάλλον, οι θιασώτες της ελεύθερης αγοράς προκρίνουν την χρηματιστικοποίηση, ανοίγοντας τον δρόμο σε μεγάλους παίκτες της αγοράς να προαγοράσουν τεράστιες ποσότητες ή ακόμα και σε αρπακτικά των χρηματαγορών να ποντάρουν τεράστια ποσά σε άνοδο της τιμής του νερού. Φυσικά οι καμπάνες χτυπούν για τη νέα διοίκηση Μπάιντεν που θα κριθεί για το αν και πώς θα προσπαθήσει να ρυθμίσει την αγορά του νερού σε αυτό το νέο τοπίο.

Κι αν θεωρητικά οι δημοτικές αρχές που είναι υπεύθυνες για την υδροδότηση των νοικοκυριών έχουν την οικονομική δυνατότητα να αγοράσουν τέτοια συμβόλαια κι άρα να εξασφαλίσουν νερό για τους κατοίκους τους, σε ένα περιβάλλον χρηματιστικοποίησης του νερού μπορούμε να φανταστούμε τους υποψήφιους δημάρχους να υπόσχονται στους ψηφοφόρους ότι θα αγοράσουν εγκαίρως πολλά τέτοια συμβόλαια και σε καλές τιμές! Αν όμως οι δήμαρχοι αποδειχθούν… αμελείς και επιτρέψουν στους ιδιώτες να αγοράσουν πρώτοι, ποιός θα εγγυηθεί ότι οι πολίτες δε «θα πουν το νερό νεράκι»;

*tvxs.gr Με πληροφορίες από CNN, Bloomberg και Euronews.

 Παγκόσμια Ημέρα Κατά του Καρκίνου, σήμερα

καρκίνος σκοτώνει 17 ανθρώπους κάθε λεπτό σε όλο τον κόσμο.

Γράφημα του ΑΠΕ-ΜΠΕ με στοιχεία του World Health Organization (WHO)

 Ψήφισμα αναστολής των ανεξέλεγκτων Βιομηχανικών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΒΑΠΕ) από το περιφερειακό συμβούλιο

Στη Στερεά Ελλάδα είναι εγκατεστημένα αιολικά πάρκα συνολικής ισχύος 1.678MW, επί συνόλου 4.114MW στην Επικράτεια, ήτοι 41% επί του συνόλου της χώρας!!!!!!!

Το Περιφερειακό Συμβούλιο Στερεάς Ελλάδας, στο πλαίσιο της συνεδρίασης που πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 27 Ιανουαρίου, πήρε ξεκάθαρη θέση κατά της ανεξέλεγκτης εγκατάστασης αιολικών πάρκων και ανέλαβε ισχυρή πρωτοβουλία για την ανακοπή κάθε σχετικού σχεδιασμού!

Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, μέσα από τις ερωτήσεις και τις τοποθετήσεις περιφερειακών συμβούλων όλων των παρατάξεων, αναδείχθηκε η ανησυχία και η διαφωνία των τοπικών κοινωνιών στην αλόγιστη εγκατάσταση ανεμογεννητριών.

Με αφετηρία πάντα τη σύμφωνη γνώμη των δημοτικών συμβουλίων και με πρόταση του Περιφερειάρχη Στερεάς Ελλάδας κ. Φάνη Σπανού, το Περιφερειακό Συμβούλιο αποφάσισε κατά πλειοψηφία να προχωρήσει σε συναντήσεις με την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και να πιέσει για:

Την άμεση αναστολή κάθε σχεδιασμού εγκατάστασης νέων ΑΠΕ στη Στερεά Ελλάδα.

Τη μεταφορά της αρμοδιότητας αδειοδότησης έργων ΑΠΕ στην Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση.

Τον απόλυτο σεβασμό στην κείμενη νομοθεσία (περιβαλλοντική, χωροταξική κλπ.), αλλά και στην έννοια του μέτρου και της αναλογικότητας κατά την αδειοδότηση των αιολικών σταθμών.

Την αύξηση των ανταποδοτικών ωφελημάτων προς τις τοπικές κοινωνίες.

«Η Περιφερειακή Αρχή από ετών έχει επισημάνει και αναλάβει πρωτοβουλίες ενάντια στην άναρχη και μαζική εξάπλωση των αιολικών σταθμών στα διοικητικά της όρια. Έχει τοποθετηθεί μέσα από τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Περιβάλλοντος, αλλά και με σχετικά ψηφίσματα.

«Έχει έρθει, όμως, η στιγμή να κλιμακώσουμε τις ενέργειές μας και να αναλάβουμε ισχυρές πρωτοβουλίες προς κάθε κατεύθυνση. Δεν μπορούμε να αφήσουμε τη Στερεά να γίνει σαν “αχινός” από τις πολλές ανεμογεννήτριες», δήλωσε ο Περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας κ. Φάνης Σπανός.

Μετά την ολοκλήρωση της συνεδρίασης και κατόπιν συνεργασίας των επικεφαλής των παρατάξεων του Περιφερειακού Συμβουλίου Στερεάς Ελλάδας, ώστε να διαμορφωθεί η ευρύτερη δυνατή πλειοψηφία, συντάχθηκε το επισυναπτόμενο ψήφισμα.

Το ψήφισμα του περιφερειακού συμβουλίου αναλυτικά

Το Περιφερειακό Συμβούλιο Στερεάς Ελλάδας, κατά την 1η Τακτική Συνεδρίασή του, η οποία διεξήχθη με τηλεδιάσκεψη, την Τετάρτη 27 Ιανουαρίου 2021, πληροφορούμενο:

Την ύπαρξη μεγάλου πλήθους αιτήσεων αδειοδότησης, σε διάφορες φάσεις ωριμότητας, από το αρχικό στάδιο έως τη φάση εγκατάστασης, αιολικών πάρκων σε περιοχές εντός των διοικητικών της ορίων.

Τις απολύτως δικαιολογημένες ανησυχίες, διαφωνίες και αντιδράσεις φορέων και πολιτών, όπως αυτές εκφράσθηκαν από τις ερωτήσεις και τις τοποθετήσεις Περιφερειακών Συμβούλων.

Αποφασίζει

την έκδοση ψηφίσματος με το οποίο:

Α) Δηλώνει:

Την επί της αρχής θετική στάση της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) και εν γένει για τις πολιτικές βελτίωσης του εθνικού και ευρωπαϊκού ενεργειακού και περιβαλλοντικού αποτυπώματος.

Τη δέσμευση να πορευθεί η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, με βάση τις κατευθυντήριες αρχές του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου, στο οποίο προβλέπεται ότι και η Στερεά Ελλάδα αποτελεί πεδίο ανάπτυξης ενεργειακών πολιτικών και μονάδων ΑΠΕ.

Β) Επισημαίνει:

Ότι εντός των διοικητικών της ορίων, έχει ήδη εγκατασταθεί πολύ μεγάλο μέρος της εθνικής παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες ή ήπιες πηγές με κυριότερη πηγήτα αιολικά πάρκα.Ειδικότερα, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία Ιανουαρίου 2021, στη Στερεά Ελλάδα είναι εγκατεστημένα αιολικά πάρκα συνολικής ισχύος 1.678MW, επί συνόλου 4.114MW στην Επικράτεια, ήτοι 41% επί του συνόλου της χώρας!

Την ανησυχία και αντίθεσή της στην αλόγιστη αδειοδότηση και εγκατάσταση αιολικών πάρκων, ιδίως σε περιοχές Natura, ή σε άμεση γειτνίαση με αυτές, σε περιοχές δασικές, σε περιοχές με αμφισβητούμενο ιδιοκτησιακό καθεστώς, σε περιοχές που συντρέχουν ειδικοί λόγοι φυσικού κάλλους, πολιτιστικού πλούτου και προοπτικών τουριστικής ανάπτυξης και σε περιοχές πλησίον οικισμών.

Την αδιαπραγμάτευτη θέση της, ότι για την αδειοδότηση αιολικών πάρκων πρέπει να απαιτείται η σύμφωνη γνώμη των τοπικών κοινωνιών, όπως αυτή εκφράζεται από την Τοπική Αυτοδιοίκηση Α’ βαθμού και σε κάθε περίπτωση να εφαρμόζεται πλήρως και συμπλεκτικά το γράμμα, αλλά και το πνεύμα της κείμενης νομοθεσίας (χωροταξικής, περιβαλλοντικής κλπ.)

Γ) Διεκδικεί:

Τη ρητή συμπερίληψη εκ μέρους της Πολιτείας και των αδειοδοτουσών αρχών της έννοιας του μέτρου και της αναλογικότητας στο πλαίσιο αδειοδότησης αιολικών σταθμών.

Την άμεση τροποποίηση και επικαιροποίηση κατά τα ανωτέρω του από 2008 ισχύοντος Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και ΑειφόρουΑνάπτυξης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, ώστε από κοινού με το Περιφερειακό Χωροταξικό Πλαίσιο να συγκροτούν έναν πλήρη, σαφή και οριοθετημένο χάρτη δυνητικής ανάπτυξης ΑΠΕ στα όρια της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας.

Την άμεση αναστολή κάθε σχεδιασμού εγκατάστασης νέων ΑΠΕ, αδειοδοτημένων, ή υπό αδειοδότηση, σε όποιο στάδιο και αν βρίσκεται η σχετική διαδικασία, ώστε να επανεξεταστεί εκ βάθρων το κείμενο θεσμικό πλαίσιο.

Τη μεταφορά της αρμοδιότητας αδειοδότησης της εγκατάστασης ΑΠΕ στην Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση. Άλλως και επικουρικώς, την ύπαρξη δεσμευτικού χαρακτήρα στις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Περιβάλλοντος των Περιφερειών, με τη «σύμφωνη γνώμη» να αποτελεί ρητή προϋπόθεση για την αδειοδότηση αιολικών σταθμών και όχι απλώς στοιχείο που συναξιολογείται.

Τη θέσπιση υψηλοτέρων ανταποδοτικών οφελών των εταιρειών διαχείρισης αιολικών πάρκων προς τις τοπικές κοινωνίες, ιδίως δε για τις εξόχως επιβαρυμένες περιοχές, και της κρατικής εγγύησης της έγκαιρης απόδοσής τους σε αυτές.

Υπογραμμίζει ότι εγκρίθηκαν από την διυπουργική επιτροπή δύο επενδύσεις αιολικών στην Εύβοια που εντάσσονται στις μεγάλες στρατηγικές επενδύσεις και στο Ταμείο Ανάκαμψης προς χρηματοδότηση τους, υπερβαίνοντας τα ενεργειακά δεδομένα της Περιφέρειας.

Ζητά όπως γίνει παρουσίαση των προς δημόσια χρηματοδότηση ενεργειακών μονάδων στο Περιφερειακό Συμβούλιο με την συμμετοχή ΡΑΕ, ΔΕΔΔΗΕ και συναρμόδιων Υπουργείων.

Το Περιφερειακό Συμβούλιο διά του παρόντος εξουσιοδοτεί τον Περιφερειάρχη, ο οποίος συνεπικουρούμενος από τον Πρόεδρο της Επιτροπής Περιβάλλοντος ΠΣΕ καθώς και τους επικεφαλής ή εκπροσώπους περιφερειακών παρατάξεων, μελών της επιτροπής περιβάλλοντος, όπως προβούν σε κάθε απαραίτητη ενέργεια προς υποστήριξη των ως άνω θέσεων, ενώπιον των αρμοδίων πολιτικών και υπηρεσιακών αρχών.

Η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας δεσμεύεται να ενημερωθεί για το σύννομο των μέχρι τώρα εγκαταστάσεων σε σχέση με τις ισχύουσες διατάξεις αλλά και των εκάστοτε περιβαλλοντικών μελετών που έχουν κατατεθεί από τις δραστηριοποιούμενες εταιρίες. Καθώς και για το αν τηρείται η αρχή της αναλογικότητας μεταξύ εγκαταστάσεων και ωφελειών- χορηγιών των εταιριών προς τις τοπικές αρχές και κοινωνίες.

Επίσης, εξουσιοδοτεί την Επιτροπή Περιβάλλοντος όπως εισηγηθεί στο Περιφερειακό Συμβούλιο και στην Οικονομική Επιτροπή σχέδιο ολοκληρωμένης έκθεσης και πρότασης για την ενεργειακή κατάσταση στην Περιφέρεια, λαμβάνοντας υπόψη το ευρωπαϊκό και εθνικό δίκαιο αλλά και τις πολιτικές που διασφαλίζουν την «ενεργειακή δημοκρατία» και την αρχή της αναλογικότητας.

Για τις ανάγκες της έκθεσης-πρότασης η Επιτροπή Περιβάλλοντος δύναται συνάψει συνεργασία με κατάλληλους επιστήμονες ή άλλους ειδικούς (νομικούς, περιβαλλοντολόγους κλπ), προς σύνταξη, από κοινού με την Υπηρεσία.

Το παρόν ψήφισμα συνυπογράφουν οι:

κ. Φάνης Σπανός, Περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας , επικεφαλής της Περιφερειακής Παράταξης «Επιμένουμε στην καρδιά της Ελλάδας»

κ. Απόστολος Γκλέτσος, επικεφαλής της Περιφερειακής Παράταξης «Ενωτική Περιφερειακή Κίνηση, Απόστολος Γκλέτσος»

κ. Δημήτριος Αναγνωστάκης,επικεφαλής τηςΠεριφερειακής Παράταξης «Στερεά …Υπεροχής!»

κ. Κατερίνα Μπατζελή,επικεφαλής της Περιφερειακής Παράταξης «Πατρίδα μας η Στερεά»

κ. Χαράλαμπος Γιώτης επικεφαλής της Περιφερειακής Παράταξης «Ελληνική Αυγή για τη Στερεά Ελλάδα»

και η Ανεξάρτητη Περιφερειακή Σύμβουλος κ. Άννα Καρύκα

*fokidanews.gr

 ΟΧΙ αιολικά στην ΟΙΤΗ - Αγώνας μέχρι την τελική δικαίωση.

Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 31 Ιανουαρίου η ανοιχτή διαδικτυακή εκδήλωση - συζήτηση της Κίνησης Πολιτών για την Προστασία της Οίτης με θέμα: "Αιολικοί σταθμοί στην Οίτη – απειλές στο οικοσύστημα και την ήπια ανάπτυξη της περιοχής". Η εκδήλωση αποτελεί μια πρωτοβουλία της Κίνησης για ενημέρωση της τοπικής κοινωνίας και των στελεχών της αυτοδιοίκησης για τις συνέπειες της εγκατάστασης αιολικών σταθμών στο βουνό της Οίτης, όπως αυτές καταδεικνύονται από την επιστημονική κοινότητα, που εδώ και πολλά χρόνια μελετά και αναδεικνύει την πλούσια βιοποικιλότητα της περιοχής. Και φυσικά εντάσσεται σε μια σειρά ενεργειών μας που στοχεύουν στην κλιμάκωση του αγώνα μας για την ακύρωση των σχεδίων εγκατάστασης αιολικών σταθμών στο βουνό της Οίτης.

Στην εκδήλωση εισηγήθηκαν με τις εξαιρετικές ομιλίες τους - και τους ευχαριστούμε θερμά - οι:

- Αποστόλης Καλτσής, Βιολόγος - Υπεύθυνος Δράσεων Διατήρησης της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας

- Γιώργος Μερτζάνης, δρ. Βιολογίας - Επιστημονικός υπεύθυνος της Περιβαλλοντικής Οργάνωσης «ΚΑΛΛΙΣΤΩ»

- Χρήστος Γεωργιάδης, Γεωπόνος - Συντονιστής του έργου LIFE11 NAT/GR/1014 ForOpenForests, εκπρόσωπος της Ελληνικής Εταιρείας Προστασίας της Φύσης

- Αύρα Σταμέλλου, Βιολόγος M.Sc. - Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Οίτης, Κοιλάδας Σπερχειού και Μαλιακού κόλπου

- Δημήτριος Μπεσλεμές - Αντιδήμαρχος Ενέργειας & Φυσικών Πόρων Δήμου Λαμιέων

- Χαρίλαος Αγαπητός - Αντιδήμαρχος Δελφών, Δημοτική Ενότητα Καλλιέων

- Τρύφωνας Κόλλιας - Δικηγόρος παρ' Αρείω Πάγω, εξειδικευμένος σε ζητήματα περιβαλλοντικού και ενεργειακού Δικαίου και

- Λουκάς Πρατήλας, εκπρόσωπος της Κίνησης Πολιτών για την Προστασία της Οίτης

Το συντονισμό είχαν τα μέλη της Κίνησης Πολιτών: Βασιλική Νάκου & Γιώργος Γιάννακας.

Μέσα από τις τοποθετήσεις των εισηγητών και την επιστημονική προσέγγιση του προβλήματος, αναδείχθηκαν πλήθος στοιχείων που, αν ληφθούν υπόψη, είναι αρκετά και ικανά, λόγω της εξαιρετικής σημασίας τους, να αποτρέψουν την εγκατάσταση αιολικών σταθμών στην Οίτη. Στοιχεία που η Διοίκηση γνωρίζει και παραβλέπει, γεγονός που καταδεικνύει το σκανδαλώδες της επίμονης και ταχείας διαδικασίας δρομολόγησης της εγκατάστασης των ανεμογεννητριών, χωρίς να έχει προηγηθεί η αναγκαία αναθεώρηση του Ειδικού Χωροταξικού για τις ΑΠΕ και να έχουν ολοκληρωθεί οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες και τα Σχέδια Διαχείρισης για τις προστατευόμενες περιοχές. Σε αυτό συνηγορεί και η ανάδειξη πλήθους νομικών αντιφάσεων, που εγείρουν μεγάλα ζητήματα νομιμότητας και συνηγορούν στην άποψή μας ότι η εγκατάσταση αιολικών σταθμών στην Οίτη αποτελεί σκάνδαλο, με ιδιοτελή κίνητρα όσων την προωθούν, και πρέπει να ματαιωθεί. Να τονίσουμε δε ότι όλα τα στοιχεία που μας έδωσαν οι επιστήμονες αποτελούν εργαλεία στον αγώνα μας και θα αξιοποιηθούν τόσο διά της νομικής οδού, όσο και στην προσπάθειά μας να ευαισθητοποιηθεί η τοπική κοινωνία για τις τόσο σημαντικές, μη αναστρέψιμες, καταστρεπτικές συνέπειες που συνεπάγεται η εγκατάσταση των ανεμογεννητριών και των συνοδών τους έργων.

Ακολούθησε δημιουργική συζήτηση με ερωτήσεις προς τους ομιλητές και παρεμβάσεις, μια συζήτηση εποικοδομητική για όλους τους συμμετέχοντες. Σύμφωνα δε με τα στοιχεία μας, την εκδήλωση παρακολούθησαν πάνω από 150 φίλοι και φίλες της Οίτης και τους ευχαριστούμε πολύ για τη συμμετοχή τους στην τόσο σημαντική για εμάς εκδήλωση. Πιστεύουμε ότι όλοι μαζί θα μπορέσουμε να πείσουμε τους αρμόδιους για την ορθότητα των απόψεών μας, να προχωρήσει άμεσα η αναθεώρηση του Ειδικού Χωροταξικού για τις ΑΠΕ και να περιοριστεί η κατασκευή των αιολικών σταθμών σε υψόμετρο όχι πάνω από 800 μέτρα, που ορίζεται το ορεινό τοπίο ως φυσικό απόθεμα.

Το υλικό με τη συζήτηση και τις εισηγήσεις/παρουσιάσεις των ομιλητών θα τις βρείτε στη σελίδα μας στο fb https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=3990291411033549&id=167496946646367

αλλά και στο youtube https://youtu.be/mUkaz_nIwg4

Λαμία, 2.2.2021

Η ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΠΟΛΙΤΩΝ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΟΙΤΗΣ

 2 Φεβρουαρίου-Παγκόσμια Ήμερα Υγροτόπων:

Γιατί είναι τόσο σημαντικοί?

Η αφύπνιση και η ενημέρωση των πολιτών για την αξία των υγροτόπων τόσο στο περιβάλλον όσο και στη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας επιδιώκεται κάθε χρόνο στις 2 Φεβρουαρίου από ποικίλους οργανισμούς και περιβαλλοντικές οργανώσεις. Κι αυτό γιατί η 2α Φεβρουαρίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων.

Την ημέρα εκείνη το 1971 υπογράφηκε στην πόλη Ραμσάρ του Ιράν η διεθνής σύμβαση για την προστασία των υγροτόπων. Η Ελλάδα υπέγραψε τη Σύμβαση Ραμσάρ το 1974 και ενέταξε στον Κατάλογο Υγροτόπων Διεθνούς Σημασίας 10 υγροτόπους: το Δέλτα Έβρου, τις Λίμνες Βιστωνίδα – Ισμαρίδα, τη λιμνοθάλασσα Πόρτο Λάγος και τις λιμνοθάλασσες Θράκης, το Δέλτα Νέστου, τη Λίμνη Κερκίνη, τις Λίμνες Κορώνεια και Βόλβη, το Δέλτα Αξιού – Λουδία – Αλιάκμονα και Αλυκής Κίτρους, τις λίμνες Μικρή και Μεγάλη Πρέσπα, τον Αμβρακικό Κόλπο, τις Λιμνοθάλασσες Μεσολογγίου – Αιτωλικού και το Δάσος Στροφυλιάς – Λιμνοθάλασσα Κοτύχι. Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με το άρθρο 3 της Σύμβασης, η χώρα οφείλει να προστατεύσει το σύνολο των υγροτόπων που βρίσκονται στην επικράτειά της και όχι μόνο αυτούς που χαρακτηρίζονται ως διεθνούς σημασίας.

Όπως ορίζει η «Σύμβαση για τους Υγροτόπους Διεθνούς Σημασίας ως Ενδιαιτήματος Υδροβίων Πουλιών», η Σύμβαση Ραμσάρ δηλαδή, ο ορισμός των υγροτόπων διατυπώνεται ως εξής: «υγρότοποι είναι οι φυσικές ή τεχνητές περιοχές αποτελούμενες από έλη με ποώδη βλάστηση, από μη αποκλειστικώς ομβροδίαιτα έλη με τυρφώδες υπόστρωμα , από τυρφώδεις γαίες ή από νερό. Οι περιοχές αυτές είναι μονίμως ή προσωρινώς κατακλυζόμενες με νερό το οποίο είναι στάσιμο ή ρέον, γλυκό, υφάλμυρο ή αλμυρό και περιλαμβάνουν επίσης εκείνες που καλύπτονται από θαλασσινό νερό το βάθος του οποίου κατά τη ρηχία δεν υπερβαίνει τα έξι μέτρα». Κατά την ίδια σύμβαση στους υγροτόπους μπορούν να περιλαμβάνονται και οι «παρόχθιες ή παράκτιες ζώνες που γειτονεύουν με υγροτόπους ή με νησιά ή με θαλάσσιες υδατοσυλλογές, που έχουν βάθος μεγαλύτερο από έξι μέτρα κατά τη ρηχία αλλά βρίσκονται μέσα στα όρια του υγροτόπου όπως αυτός καθορίζεται ανωτέρω».

Σύμφωνα με στοιχεία που προέκυψαν από την απογραφή που διεξήγαγε το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων- Υγροτόπων (ΕΚΒΥ), για τα υγροτοπικά οικοσυστήματα της Ελλάδας στο ηπειρωτικό τμήμα της χώρας στο πλαίσιο του προγράμματος WetMainAreas «Βελτίωση της αποτελεσματικότητας στη διατήρηση των υγροτόπων της Βαλκανικής Μεσογείου», που χρηματοδοτείται από το INTERREG BalkanMed, η Ελλάδα διαθέτει 1.383 υγρότοπους και η συνολική τους έκταση είναι μεγαλύτερη από 200.000 εκτάρια.

Τη μεγαλύτερη έκταση καταλαμβάνουν οι παράκτιοι υγρότοποι (εκβολές, δέλτα κ.λπ.), οι φυσικές και οι τεχνητές λίμνες, ενώ παρατηρείται μεγάλο πλήθος τεχνητών λιμνών, εσωτερικών ελών και μικρών λιμνών.

«Οι υγρότοποι αποτελούν ένα πολύτιμο κομμάτι της βιοποικιλότητας .Είναι απειλούμενα οικοσυστήματα και θεωρούνται σημαντικές ασπίδες απέναντι στην αλλαγή του κλίματος», σχολιάζει στο Αθηναϊκό- Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η περιβαλλοντική επιστήμονας και υπεύθυνη ενημέρωσης και εκπαίδευσης του ΕΚΒΥ, Μαρία Κατσακιώρη. Οι περισσότεροι υγρότοποι εντοπίζονται κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα και ειδικότερα στην κεντρική Μακεδονία, ενώ κι η περιφέρεια Αττικής διαθέτει κι εκείνη τους δικούς της υγροτόπους.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με το ΕΚΒΥ οι υγρότοποι απειλούνται κυρίως από την υπεράντληση των υδάτων, τη ρύπανση από υγρά και στερεά απόβλητα και από συνθετικές χημικές ουσίες, τις αποξηράνσεις, τις καταπατήσεις και καταστροφές φυσικής βλάστησης. Στα παραπάνω προστίθενται και οι μεγάλες πιέσεις που ασκούνται πλέον και από την αλλαγή του κλίματος. Όπως αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Κατσακιώρη, «η νότια Ευρώπη και το σύνολο της λεκάνης της Μεσογείου συγκαταλέγονται στις πλέον ευάλωτες από την κλιματική αλλαγή περιοχές της Ευρώπης, λόγω των υψηλών θερμοκρασιών και των μειωμένων βροχοπτώσεων. Από τα υγροτοπικά συστήματα, πολλά εφήμερα αναμένεται να εξαφανιστούν και πολλά μόνιμα να συρρικνωθούν. Επίσης, η κλιματική αλλαγή ενδέχεται να επηρεάσει σημαντικά τα μεσογειακά λιμναία οικοσυστήματα, από άποψη διαθεσιμότητας και ποιότητας νερού. Ειδικότερα, οι παράκτιοι υγρότοποι είναι ευπαθείς στην ανύψωση της στάθμης της θάλασσας, σε μεταβολές στη συχνότητα και την ένταση των καταιγίδων, καθώς και στη διάβρωση και τις πλημμύρες».

Την ανάγκη προστασίας των υγροτόπων επισημαίνει και ο ομότιμος καθηγητής του ΑΠΘ στο τμήμα Γεωπονίας, Σωτήρης Τσιούρης. «Εφόσον πιστεύουμε ότι οι υγρότοποι έχουν πολλές αξίες θα πρέπει να τους προστατεύσουμε. Ιδιαίτερα εμείς έχουμε μια υποχρέωση ως χώρα. Πρέπει αυτά που έχουμε να τα σεβαστούμε, να μην τα αποξηραίνουμε, να μην τα καλύπτουμε , να μην τα μπαζώνουμε – και προκύπτουν άλλου είδους προβλήματα μετά από τις πλημμύρες, αλλά να τα κρατήσουμε όσο γίνεται σε μία φυσική κατάσταση με όλες τις αξίες που έχουν αυτοί οι υγρότοποι», σημειώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ενώ προσθέτει ότι «θα έπρεπε να σεβόμαστε τους υγροτόπους που έχουμε και να μην θυσιάσουμε άλλους».

Ποια είναι η κατάσταση μέχρι σήμερα

Σύμφωνα με το ΕΚΒΥ η διατήρηση των υγροτόπων ως απειλούμενων οικοσυστημάτων, νησίδων βιοποικιλότητας και ασπίδων στην αλλαγή του κλίματος, προωθείται στο πλαίσιο ευρωπαϊκών και διεθνών δεσμεύσεων, όπως η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τη Βιοποικιλότητα, καθώς και στρατηγικών και πολιτικών της χώρας, όπως η Εθνική Στρατηγική για τη Βιοποικιλότητα της Ελλάδας. Εργαλεία οριοθέτησης και προστασίας υγροτόπων και ρύθμισης χρήσεων και δραστηριοτήτων προβλέπονται στο εθνικό θεσμικό πλαίσιο, ιδίως στον Ν. 3937/2011. Παρόλα αυτά, όπως τονίζει το ΕΚΒΥ, η υφιστάμενη γνώση για τους ελληνικούς υγροτόπους υπολείπεται της τεκμηρίωσης που απαιτεί η εφαρμογή των διατάξεων του Ν. 3937/2011. «Τα τελευταία έτη έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος στον τομέα της επιστημονικής τεκμηρίωσης των ορίων των ελληνικών υγροτόπων. Ωστόσο, δεν έχει αξιοποιηθεί πλήρως η υφιστάμενη γνώση για την έκδοση πράξεων οριοθέτησης των υγροτόπων και ρύθμισης επιτρεπόμενων χρήσεων και δραστηριοτήτων. Ταυτοχρόνως, δεν έχει προγραμματισθεί η επιστημονική τεκμηρίωση των ορίων των υπόλοιπων υγροτόπων, οι οποίοι δεν έχουν καλυφθεί με τις μέχρι τώρα απογραφικές εργασίες. Οι εκκρεμότητες αυτές, πέραν της ελλιπούς προστασίας των υγροτόπων, προκαλούν δυσχέρειες ως προς τον αναπτυξιακό σχεδιασμό».

Ποια η αξία των υγροτόπων στο περιβάλλον

Όπως υπογραμμίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Τσιούρης οι υγρότοποι συμβάλλουν σημαντικά στην ισορροπία των οικοσυστημάτων. Πρώτα από όλα συνδράμουν στην υποστήριξη της βιοποικιλότητας. Παράλληλα παράγεται τροφή και επιτυγχάνεται η συντήρηση των τροφικών πλεγμάτων. «Κάθε μικρή μας παρέμβαση σε αυτούς, κάποια απόβλητα που πέφτουν, έχουν σημαντικές επιπτώσεις απειλώντας πολλές φορές να χαθεί αυτή η αξία που λέγεται βιοποικιλότητα και να χάσουμε πολλά είδη», εξηγεί. Η βιοποικιλότητα που υποστηρίζουν οι υγρότοποι είναι όχι μόνο μεγάλη σε αριθμούς, αλλά και σε σημαντικότητα σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο. Ιδιαίτερη είναι η σημασία τους για τα είδη της ορνιθοπανίδας, καθώς αποτελούν σταθμούς ξεκούρασης, καταφυγίου και τροφής, τόπους διαχείμασης και αναπαραγωγής. Επιπλέον, έχουν αρδευτική και υδρευτική αξία, συμβάλλουν στον εμπλουτισμό των υπόγειων νερών, βοηθούν στην βελτιστοποίηση της ποιότητας του νερού ενώ παγιδεύουν τα φερτά υλικά. Όσον αφορά το κλίμα, παρατηρείται, σύμφωνα με τον κ. Τσιούρη, ότι η παρουσία των υγροτόπων δημιουργεί ηπιότερο κλίμα.

«Οι υγρότοποι δημιουργούν ηπιότερους χειμώνες και δροσερότερα καλοκαίρια»

Γιορτάζοντας την επέτειο από την υπογραφή της σύμβασης RAMSAR, και παράλληλα τα δικά της 70 χρόνια λειτουργίας και δράσεων, η ΕΕΠΦ διοργανώνει διαδικτυακή συζήτηση την ερχόμενη Τρίτη 2 Φεβρουαρίου στις 6.30 μμ για τα χρόνια που πέρασαν και γι’ αυτά που έρχονται, με προσκεκλημένους από την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, την Εταιρία Προστασίας Πρεσπών και το WWF Ελλάς.

Η κατάσταση των υγροτόπων σήμερα και η αμφίδρομή τους σχέση με τα πουλιά, οι φωτεινές στιγμές όπως της Πρέσπας, οι μικροί νησιωτικοί υγρότοποι, αλλά και λαθροθηρία, έλλειψη πλήρους θεσμοθετημένης προστασίας, αδυναμία διαχείρισης πολλαπλών χρήσεων και άλλες απειλές,είναι θέματα που θα αγγίξουμε.

Η συζήτηση θα μεταδοθεί ζωντανά μέσω YouTube από το κανάλι της ΕΕΠΦ: https://www.youtube.com/user/eepfgr

 Αντιπεριβαλλοντικά τα αιολικά και με τη βούλα της επιστήμης!

Nέα επιστημονικά δεδομένα για τη χωροθέτηση των αιολικών επενδύσεων από έρευνα που χρηματοδότησε το ίδιο το υπουργείο Περιβάλλοντος

● «Πληγή» οι αλόγιστες εγκρίσεις έργων ΑΠΕ, η αλλαγή χρήσεων γης και οι διανοίξεις δρόμων

● Στα χέρια του Κυριάκου Μητσοτάκη τα συμπεράσματα της έρευνας

● Θα ακούσει τους επιστήμονες ή τους εργολάβους;

Είναι δυνατόν οι ανεμογεννήτριες να έχουν αρνητικό αποτύπωμα στη μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής;

Μπορεί οι πλέον διαφημιζόμενες και αδρά επιδοτούμενες «πράσινες» επενδύσεις να επιδεινώνουν αντί να βελτιώνουν τους δείκτες περιβαλλοντικής προστασίας στην Ελλάδα;

Και όμως η απάντηση σε αυτά τα δύο ερωτήματα είναι «ναι».

Για τον χώρο των κινημάτων κατά των βιομηχανικών ΑΠΕ η απάντηση είναι εδώ και χρόνια προφανής, ωστόσο πλέον αυτό προκύπτει και από τα αποτελέσματα έρευνας που χρηματοδότησε το ίδιο το υπουργείο Περιβάλλοντος μέσω του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ). Για το θέμα της χωροθέτησης των αιολικών επενδύσεων με το ελάχιστο περιβαλλοντικό κόστος έχει ήδη υπάρξει διεθνής επιστημονική δημοσίευση, τα αποτελέσματα της οποίας έχουν κριθεί από την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα. Τα ερευνητικά αποτελέσματα της δημοσίευσης, της βάσης δεδομένων και της ελληνικής σύνοψης αυτών έγιναν άμεσα διαθέσιμα στο κοινό από την ομάδα του έργου (οι σχετικοί σύνδεσμοι στο τέλος του κειμένου).

Ο τίτλος του υπό εξέλιξη έργου, που χρηματοδότησε το ΥΠΕΚΑ, είναι

«ΑΣΠΗΕ και Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης: βέλτιστη προσέγγιση ως προς την κατάτμηση και την αλλαγή χρήσης γης».

Η ερευνητική ομάδα της διεθνούς δημοσίευσης αποτελείται από βιολόγους και μηχανικούς με επιστημονικά υπεύθυνη την αναπληρώτρια καθηγήτρια Βασιλική Κατή από το Τμήμα Βιολογικών Εφαρμογών και Τεχνολογιών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

Οι ερευνητές κρούουν με σαφή τρόπο τον κώδωνα του κινδύνου για πολύ σοβαρές και πιθανόν μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στα οικοσυστήματα από την αλματώδη αύξηση των εγκρίσεων αιολικών έργων στην Ελλάδα, ενώ τα συμπεράσματά τους τα έχουν υποβάλει ήδη στο υπουργείο Περιβάλλοντος. Μάλιστα για τα συμπεράσματα αυτά έχει ενημερωθεί και ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης στις 14 Ιανουαρίου, όπως προκύπτει από έγγραφο των μελετητών προς την Επιτροπή «Φύση» του υπουργείου Περιβάλλοντος, η οποία αποτελεί το κεντρικό επιστημονικό γνωμοδοτικό όργανο του κράτους για τα θέματα προστασίας της ελληνικής βιοποικιλότητας (το έγγραφο έχει στη διάθεσή της η «Εφ.Συν.»).

Η ενημέρωση του πρωθυπουργού για το θέμα έχει ιδιαίτερη σημασία, πέρα βεβαίως από τον θεσμικό του ρόλο, και λόγω του γεγονότος ότι η αδελφή του Κυριάκου Μητσοτάκη μόλις πριν από λίγους μήνες ανέλαβε κομβικό ρόλο στην προώθηση της αιολικής ενέργειας στην Ελλάδα. Συγκεκριμένα η Αλεξάνδρα Μητσοτάκη είναι επικεφαλής της πρωτοβουλίας «Συγκλίσεις», που χρηματοδοτήθηκε τον περασμένο Ιούνιο με 130.000 ευρώ από το Πράσινο Ταμείο, για να αναλάβει δράσεις με σκοπό «την αναστροφή του αρνητικού κλίματος που έχει δημιουργηθεί στην Ελλάδα για τα αιολικά» αλλά και να αποσοβήσει το ενδεχόμενο παραπομπής της χώρας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο εξαιτίας παρανομιών που έχουν καταγγελθεί σε ό,τι αφορά τη χωροθέτηση των αιολικών στη χώρα μας. Τώρα με τα νέα επιστημονικά δεδομένα γίνεται κατανοητό πως με την υπάρχουσα κατάσταση ούτε η βιοποικιλότητα προστατεύεται, ούτε φυσικά πρόκειται να καμφθούν οι κοινωνικές αντιδράσεις.

Το «παράδοξο»

Οπως αναφέρεται στα συμπεράσματα της έρευνας, τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται και στην Ελλάδα το «παράδοξο» της υπονόμευσης της βιοποικιλότητας με στόχο να επιτευχθούν οι κλιματικοί στόχοι. Οι μελετητές αναφέρουν πως για την εγκατάσταση ΑΠΕ απαιτούνται μεγάλες εκτάσεις γης, τη στιγμή που επίσης οι μεγάλες, αδιάσπαστες εκτάσεις γης είναι βασικό προαπαιτούμενο και για την προστασία των ειδών και την επίτευξη των στόχων διατήρησης της βιοποικιλότητας.

Στην έρευνα ενσωματώνονται συμπεράσματα πρωθύστερης μελέτης του ίδιου εργαστηρίου για τον καταστροφικό ρόλο της διάνοιξης δρόμων στο φυσικό τοπίο, βασικό χαρακτηριστικό των εγκαταστάσεων αιολικών σταθμών στις ελληνικές βουνοκορφές. «Η διάνοιξη δρόμων στη φύση επιφέρει αλλαγή της χρήσης γης και απώλεια βιοποικιλότητας. Η επέκταση του οδικού δικτύου σε φυσικά οικοσυστήματα είναι το έναυσμα για την αλλαγή της χρήσης γης, κάτι που επιφέρει απώλεια της βιοποικιλότητας παγκοσμίως» αναφέρεται στη έρευνα.

Ειδικά για την Ελλάδα οι μελετητές επαναλαμβάνουν το σοβαρό πρόβλημα κατακερματισμού των φυσικών οικοσυστημάτων από το οδικό δίκτυο: «Η πιθανότητα να βρισκόμαστε σε ένα χερσαίο τμήμα γης (έκτασης άνω του 1 τ.χλμ.) που να βρίσκεται πάνω από 1 χλμ. από τον πλησιέστερο δρόμο είναι μικρότερη του 5%» αναφέρουν, ενώ τονίζουν προς το υπουργείο Περιβάλλοντος και την ελληνική πολιτεία πως «οι επενδύσεις στον τομέα των ΑΠΕ, όπως τα αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα, προϋποθέτουν συχνά τη διάνοιξη νέων δρόμων σε φυσικά οικοσυστήματα, εντείνοντας το πρόβλημα της αλλαγής χρήσης γης και του κατακερματισμού τους».

Οπως αναφέρεται ρητά και στη σχετική διεθνή επιστημονική δημοσίευση, η προστασία του τοπίου από την κατάτμηση αποτελεί πλέον κεντρικό πολιτικό στόχο και της Ε.Ε. καθώς η αλλαγή χρήσεων γης (ειδικά οι διανοίξεις δρόμων) είναι η πρώτη και σοβαρότερη αιτία για την απώλεια της βιοποικιλότητας, περισσότερο και από την κλιματική αλλαγή, που κατατάσσεται τρίτη σε βαθμό επικινδυνότητας. Ηδη από το 2011 η Ε.Ε. έχει θέσει ως στόχο τη μη καθαρή αύξηση της τεχνητής γης μέχρι το 2050 (no net land take), ενώ η Ελλάδα κατατάσσεται στις πρώτες θέσεις αύξησης των δρόμων και λοιπών τεχνητών επιφανειών αυξάνοντας τον κατακερματισμό οικοσυστημάτων σε μικρότερα τμήματα. Την αλλαγή χρήσεων γης θέτουν στην κορυφή των παγκόσμιων κινδύνων για το περιβάλλον τόσο η Διεθνής Ενωση Προστασίας της Φύσης (μέλος της οποίας είναι η Ελλάδα μαζί με άλλα 208 κράτη) όσο και το Παγκόσμιο Ταμείο για τη φύση (WWF). Αν και οι μελετητές τονίζουν πως αυτό είναι ένα σύνθετο πρόβλημα που αντιμετωπίζεται σε παγκόσμιο επίπεδο, εντούτοις όταν αναφέρονται με στοιχεία και αριθμούς στα ελληνικά δεδομένα περιγράφουν μια ζοφερή πραγματικότητα.

Οι αιτήσεις υπερβαίνουν κατά… 502% τον εθνικό στόχο ηλεκτροπαραγωγής

Στην έρευνα γίνεται χρήση της βάσης δεδομένων του Μαρτίου του 2020 από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας σε σχέση με τις εγκατεστημένες, τις αδειοδοτημένες και τις υποβληθείσες προς έγκριση επενδύσεις αιολικών και γίνεται σύγκρισή τους με τους στόχους που έχουν τεθεί από την Ελλάδα για την κάλυψη των αναγκών ενέργειας από ΑΠΕ ώς το 2030. Σε αυτό ειδικά το πεδίο η σύγκριση είναι αποκαλυπτική. Με βάση τα στοιχεία που παρουσιάζονται στην έρευνα:

■ Ο εθνικός στόχος εγκαταστημένης ισχύος από ΑΣΠΗΕ (Αιολικούς Σταθμούς Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας) ώς το 2030 είναι 7,05 GW. Ο στόχος αυτός είχε επιτευχθεί περίπου στο μισό (44%) τον Μάρτιο του 2020 με 260 λειτουργούντες σταθμούς παραγωγής, συνολικής ισχύος 3,11 GW.

■ Ωστόσο αν προστεθούν και οι σταθμοί για τους οποίους έχουν ήδη εκδοθεί άδειες εγκατάστασης ή βρίσκονται στο τελικό στάδιο της άδειας παραγωγής (όλοι δηλαδή οι σταθμοί που πρόκειται να ξεκινήσουν τη λειτουργία τους το επόμενο διάστημα), τότε η συνολική ισχύς φτάνει στα 8,83 GW. Υπερκαλύπτεται ήδη, δηλαδή, κατά 125% ο εθνικός στόχος του 2030.

Εκεί όμως που η εικόνα γίνεται πραγματικά δραματική είναι στην εκτίμηση των μελετητών για την εικόνα που θα έχει η χώρα αν δυνητικά λειτουργούσαν όλα τα επενδυτικά σχέδια, τα οποία βρίσκονται σήμερα στον χάρτη της ΡΑΕ. Οπως αναφέρεται, εάν τεθούν σε λειτουργία όλοι οι χερσαίοι ΑΣΠΗΕ στα διάφορα στάδια αδειοδότησης (σε αξιολόγηση, άδεια παραγωγής, άδεια εγκατάστασης, άδεια λειτουργίας), η εγκαταστημένη ισχύς στη χώρα θα αυξηθεί κατά 11 φορές ξεπερνώντας τον εθνικό στόχο κατά πέντε φορές. Στη σχετική επιστημονική δημοσίευση το ακριβές ποσοστό υπολογίζεται σε… 502%, καθώς έχουν υποβληθεί 1.838 αιτήσεις ΑΣΠΗΕ, ισχύος 35,36 GW, με περίπου 16.000 νέες ανεμογεννήτριες.

Ειδικά για τις περιοχές του δικτύου Natura τονίζεται πως η σημερινή εγκαταστημένη ισχύς είναι 0,72GW με 190 σταθμούς και περίπου 700 ανεμογεννήτριες, ενώ, εάν εγκριθούν όλες οι επενδυτικές προτάσεις, η ισχύς θα αυξηθεί κατά 17,5 φορές, με 565 επιπλέον σταθμούς και περίπου 4.800 παραπάνω ανεμογεννήτριες.

Οπως αναφέρεται ρητά στα συμπεράσματα της έρευνας, «οι επιπτώσεις της σημερινής ενεργειακής πολιτικής ανάπτυξης των επενδύσεων αιολικής ενέργειας αναμένεται να είναι ιδιαίτερα αρνητικές ως προς την αύξηση της τεχνητής γης (land take) και του κατακερματισμού, ο αναμενόμενος αντίκτυπος στη βιοποικιλότητα, στα οικοσυστήματα και στις οικοσυστημικές υπηρεσίες δεν μπορεί να υπολογιστεί, αλλά εκτιμάται πως θα είναι πολύ σοβαρός και πιθανόν μη αναστρέψιμος».

Πρόταση για ζώνη αποκλεισμού των επενδύσεων

Ως απάντηση στην υπάρχουσα κατάσταση οι μελετητές ζητούν τη δημιουργία «χερσαίας ζώνης αποκλεισμού» των επενδύσεων σε μια έκταση που περιλαμβάνει το 58,6% της χώρας, με εξαίρεση των περιοχών του δικτύου Natura 2000 και όλων των ζωνών με χαμηλό και πολύ χαμηλό βαθμό κατακερματισμού του φυσικού τοπίου (με βάση τον ευρωπαϊκό δείκτη LFI). Στην έρευνα οι μελετητές τονίζουν πως ακόμα και αν εγκριθούν μόνο οι αιτήσεις που αφορούν περιοχές εντός του υπόλοιπου 41,4% της ελληνικής επικράτειας (το οποίο ορίζουν ως «χερσαία επενδυτική ζώνη αδειοδότησης») και πάλι ο εθνικός στόχος για την παραγωγή ενέργειας από αιολικά για το 2030 υπερκαλύπτεται κατά μιάμιση φορά (10,71GW έναντι 7,05 GW του στόχου).

Οπως γίνεται κατανοητό, το σενάριο αυτό επαρκεί για να «απαντήσει» ακόμα και σε μελλοντική αύξηση του εθνικού στόχου μέχρι το 2050, ανάλογα με τις μελλοντικές πολιτικές «αναγνώσεις» της Συμφωνίας των Παρισίων αλλά και τις συνεχείς πιέσεις από το λόμπι των εταιρειών που οραματίζονται την Ελλάδα σαν μια γιγάντια «μπαταρία» για την υπόλοιπη Ευρώπη.

Από την άλλη ακόμα και το σενάριο που προτείνει η έρευνα, παρ’ όλο που διασφαλίζει τις προστατευόμενες περιοχές και τοπία υψηλής φυσικής αξίας, δεν αποκλείει τις κοινωνικές αντιδράσεις κατά των αιολικών, στόχο που υπενθυμίζεται ότι αποτελεί και βασικό μέλημα της πρωτοβουλίας «Σύγκλιση» της Αλεξάνδρας Μητσοτάκη, η οποία χρηματοδοτήθηκε αδρά από το Πράσινο Ταμείο. Οι κοινωνικές αντιδράσεις κατά των αιολικών σε όλη την Ελλάδα δεν αφορούν μόνο τις χωροθετήσεις εντός των περιοχών Natura. Προκύπτουν και από πολλούς άλλους παράγοντες, όπως η αφαίρεση ζωτικού χώρου από άλλες παραγωγικές δραστηριότητες (γεωργία, κτηνοτροφία, τουρισμός κ.ά.), από τις παραβάσεις της νομοθεσίας για τις προβλεπόμενες αποστάσεις από οικισμούς και αρχαιολογικούς χώρους και αρκετούς άλλους παράγοντες οι οποίοι δεν περιλαμβάνονται στα κριτήρια για τον καθορισμό της «επενδυτικής ζώνης» που προτείνει η ερευνητική ομάδα.

Σε κάθε περίπτωση πάντως η ελληνική πολιτεία έχει πλέον στα χέρια της ένα ντοκουμέντο που η ίδια χρηματοδότησε και αποτυπώνει το «παράδοξο» του τεράστιου περιβαλλοντικού αποτυπώματος των «πράσινων» επενδύσεων. Το ερώτημα είναι αν η κυβέρνηση, που αρνείται να ακούσει τα κινήματα, θα ακούσει έστω τα συμπεράσματα των επιστημόνων και της έρευνάς τους ή αν θα συνεχίσει να εγκρίνει αφειδώς τις αποδεδειγμένα επιβαρυντικές για το περιβάλλον, αλλά κατ’ επίφαση «φιλοπεριβαλλοντικές» επενδύσεις.

Τα στοιχεία της έρευνας

Η έρευνα εντάσσεται στο έργο με τίτλο «ΑΣΠΗΕ και Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης: βέλτιστη προσέγγιση ως προς την κατάτμηση και την αλλαγή χρήσης γης» και χρηματοδοτήθηκε από τον ΟΦΥΠΕΚΑ με ανάδοχο το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Ερευνητική ομάδα: Β. Κατή, Χ. Κασάρα (Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων), Ζ. Βροντίση (ΕΚΠΑΑ) και Α. Μουστάκας (Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης/Πανεπιστήμιο Κρήτης).

Τα αποτελέσματα της έρευνας:

Ελληνική σύνοψη: http://doi.org/10.13140/RG.2.2.36545.17762

Ανοιχτή βάση χωρικών δεδομένων για Google Earth: http://dx.doi.org/10.17632/kh3fjww93t.3

H διεθνής δημοσίευση: https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2020.144471

*efsyn.gr

Μάριος Διονέλλης